„Wieczny Grunwald” – powieść Szczepana Twardocha

        Narodowe Centrum Kultury z okazji 600. rocznicy bitwy pod Grunwaldem przygotowuje wydanie powieści autorstwa Szczepana Twardocha pt. „Wieczny Grunwald”. Książka zostanie wydana w serii „Zwrotnice czasu. Historie alternatywne” zapoczątkowanej w ubiegłym roku konkursem literackim o tej samej nazwie (www.zwrotniceczasu.nck.pl), ogłoszonym w związku z 70. rocznicą wybuchu II wojny światowej. Dwa pierwsze tomy serii – „Burza” Macieja Parowskiego oraz „Wallenrod” Marcina Wolskiego prezentowały alternatywne wizje rzeczywistości, w których Polska wygrała wojnę. Powieść Szczepana Twardocha wpisuje się w ideę serii, choć nawiązuje do innego ważnego w naszych dziejach wydarzenia, jakim było zwycięstwo grunwaldzkie.

Okładka powieści

        „Wieczny Grunwald” nie jest powieścią pisaną ku pokrzepieniu serc. Jej bohater, Paszko, nieślubny syn Kazimierza Wielkiego ginie w bitwie pod Grunwaldem i w tym momencie zaczyna się jego „przezwieczna” odyseja w czasie i przestrzeni, w poszukiwaniu sensu istnienia. To przykład fantastyki retrospektywnej, mrocznej i brutalnej. Szczepanowi Twardochowi udaje się doskonale oddać psychikę swego bohatera, targanego wewnętrznymi dylematami i trawionego przez własne emocje.

        Książka jest ilustrowana rysunkami Irka Koniora. Będzie dostępna na stoisku Narodowego Centrum Kultury pod Grunwaldem w czasie Dni Grunwaldu (15-17 lipca 2010 r.) w promocyjnej cenie.

 

Nota o autorze:

Szczepan Twardoch - autor 

Szczepan Twardoch (fot. M. i M. Kryjakowie)


Szczepan Twardoch
, ur. 1979. Ukończył socjologię na MISH na Uniwersytecie Śląskim, gdzie studiował również filozofię. Literacko debiutował w 2001 r. opowiadaniem "Obłęd rotmistrza von Egern", następnie współpracował m.in. z „Nową Fantastyką”, „Czasem Fantastyki”, „Opcjami”, „Lampą”, „FA-artem”. Stale współpracuje z „Arcanami” i „44/Czterdzieści i Cztery”. „Wieczny Grunwald” to jego piąta powieść, po „Sternbergu”, „Epifanii wikarego Trzaski” (nagrodzonej Srebrnym Wyróżnieniem nagrody im. Jerzego Żuławskiego), „Zimnych wybrzeżach” i „Przemienieniu”. Obok powieści wydał również dwa zbiory opowiadań, za „Prawem wilka” nominowany do nagrody im. Józefa Mackiewicza. Mieszka na Górnym Śląsku. Prowadzi blog pod adresem: www.dziennik.twardoch.pl.

***

Recenzje „Wiecznego Grunwaldu”

Jacek Dukaj:

Jeśli narody mają dusze, to do jakich czyśćców i piekieł one zstępują, do jakich niebios ulatują?

Wieczny Grunwald nie jest po prostu „powieścią historyczną” – Szczepan Twardoch stworzył tu narrację o losach jednostki i narodu rozpostartą i w przeszłość, i w przyszłość, i wszerz, w życia nieziszczone; roztęcznioną od realizmu faktów historycznych do fantastycznej metafory „ducha narodowego”.

Od czasu Teodora Parnickiego nie pisano w Polsce z tak szalonym rozmachem o człowieku rozdzieranym przez żywioł dziejów i schizofrenicznej lojalności mieszańca, dziecka dwóch kultur, bękarta dwóch ojczyzn.

 

Maciej Parowski:

Szczepan Twardoch nie proponuje NCK standardowej malowniczej powieści historycznej z dzielnym pierwszoplanowym bohaterem, rozbrzmiewającej szczękiem mieczy, pachnącej łanami zbóż i końskim potem. Inteligentnie, niebanalnie włącza swoją książkę w rytm obchodów wielkich bitew, zwycięskich bądź znaczących, choć przegranych, wojen czy insurekcji, lecz nie czyni tego w sposób prostacki – „Wieczny Grunwald” to nie zwyczajna „powieść rocznicowa”, „Wieczny Grunwald” to przede wszystkim literatura.

Twardocha pasjonuje prawdziwy los jednostki w historii –  doświadczanej kalectwem i śmiercią podczas wojen i grabieży. Jednostki poniżanej z racji stanu czy płci, poddanej naciskowi wielkich narodowych mitologii, jednostki wprzęgniętej w wielowiekową rywalizację żywiołów narodowych. Chodzi o nas, o Niemców i Rosjan, o Litwinów, Prusów, Gruzinów. O wielkie, symboliczne Grunwaldy toczone w historii w milionach dusz – ogarniętych entuzjazmem bądź obojętnych, zdziczałych bądź pragnących zachować człowieczeństwo, a i tak zawsze płacących najwyższe ceny. Twardoch pragnie to wszystko oddziecinnić, ukazując samotność, cierpienie, rozpacz. A z drugiej strony okrucieństwo, egoizm, potworność ludzkich działań, składających się na codzienne życie i na wielką historię. Twardoch pokazuje konkretyzację wielkich zapałów i idei (albo tego, czym stały się dopiero z perspektywy czasu) w ludzkich sercach i duszach.

Żeby artystycznie sprostać tak postawionemu zadaniu Twardoch mnoży literackie środki. I mnoży też swego bohatera. Paszka, bękarta króla Kazimierza Wielkiego w średniowiecznym Krakowie spotkamy potem w wielu miejscach, czasach i w wielu wcieleniach w różnych wariantach alternatywnie rozegranej historii. Będą tu sceny niby z „Matrixa” czy lucasowskich opowieści o kontratakujących klonach, gdzie ludzie krzyżują się z maszynami, żywią się ciałami umarłych, a poczynają wśród kabli i metalowych wanien. Ale będą też dziwne futurystyczne (niby z powieści Wolskiego, czy z napisanej przez Twardocha dla NCK historii alternatywnej) sceny na Wschodzie, gdzie podczas antybolszewickiej kampanii nawiedzony ideą narodową poeta Trzebiński dyskutuje o sztuce, idei rycerstwa i mechanizmach historii z niemieckim oficerem i pisarzem Jüngerem. Będzie też Grunwald (ten znany z Sienkiewicza i Forda), będzie bohater po wielokroć zabijany i zabijający, zatracający się w walce, albo donosiciel dekownik, skupiony na swej krzywdzie, mszczący się na świecie za los wyrzutka, za stracone przywileje królewskiego potomka.

Bardzo ciekawa to książka. Mitologiczną osią są tu grunwaldzkie zmagania, podczas których bywa i tak, że krzyżaccy knechci i rycerze przedśmiertną skargę wyrzucają z siebie po polsku. Wiele miejsca zajmują tu losy plebejusza w średniowiecznym świecie, wychowywanego przez matkę w krakowskim zamtuzie, szkolącego się w sztuce szermierczej u zakonnego brata w Norymberdze. To on jest narratorem – jego opowieść, skarga, halucynacja na jawie, sen o sobie, o Polakach i Niemcach, o ich miłosno-nienawistnych zmaganiach, obsesjach, to ironiczny trzeźwiący esej, w którym rozpoznajemy swoje mądre karykatury.

Bardzo ciekawie wybrany punkt widzenia, bowiem ową halucynację-opowieść snuje człowiek zraniony, wykorzeniony, człowiek-nikt, człowiek z wielu pograniczy, który dopiero szuka siebie. Wyrafinowana, sprawiająca wrażenie awangardowej, a jednak łatwo przyswajalna narracja. Mądre wyzwanie rzucone bez refleksji przyjmowanym identyfikacjom (narodowym, religijnym, ideowym) i to w sposób czyniący z nas bestie, a tym samym różnym konwencjom patriotycznej powieści historycznej. Twardoch pisze z Sienkiewiczem i przeciw Sienkiewiczowi, żywi się Gombrowiczem i Parnickim, nie ukrywa, że przeczytał Jonathana Littella, autora „Łaskawych”. Polemizuje i nawiązuje do Ernsta Jüngera, warsztatowo wykorzystuje lekcję Parnickiego, czytał pewnie i „Kaputt” Malaparte i okrutnego „Karła” Pära Lagerkvista. Te literackie lekcje pomagają w badaniu granic historycznego i jednostkowego zła, ale też pośrednio prowadzą do poszukiwania wielkości. Jest w „Wiecznym Grunwaldzie” wyrażona expressis verbis tęsknota za uniwersalną ideą rycerstwa rozumianą humanistycznie i po chrześcijańsku, sponiewieraną wszelako na polach bitew i poza nimi.

Toteż także marny udręczony bohater Twardocha o wielu twarzach znajdzie swój moralny Punkt Omega. Kiedy Paszko, królewski bastard, po wielu freudowskich ojcobójstwach i okrutnych czynach dokonanych w różnych wcieleniach i czasach, przestanie w końcu nienawidzić sam siebie, spojrzy też inaczej na innych. Kiedy to się staje, a my akurat kończymy lekturę, okazuje się, że Twardoch napisał nie tylko nowatorską książkę historyczną, ale i powieść religijną.

Bardzo mi się to wszystko podoba. Także jako autorowi idealizującej Polskę i Polaków „Burzy”. Gorzka mądrość, sceptycyzm, przepełniające książkę Twardocha, są nam równie potrzebne jak optymistyczne wizje dające ukojenie.

Aktualności

Apel Grunwaldzki na Wzgórzu Pomnikowym - fotoreportaż

17 lipca, w 601 rocznicę bitwy pod Grunwaldem odbyła się jej rekonstrukcja. O godzinie 16 zaczęła się inscenizacja bitwy. ...

Fotoreportaż z uroczystego apelu podczas 601. rocznicy Bitwy Pod Grunwaldem

W sobotę 17 lipca na polach grunwaldzkich przed rekonstrukcją bitwy w 601 rocznicę odbył się apel grunwaldzki. W apelu uczestniczyli m. in. Wicepremier Waldemar Pawlak i Sekretarz Stanu...

Grunwald - multimedialne wydawnictwo edukacyjne

Narodowe Centrum Kultury współpracując z nauczycielami i metodologami Łódzkiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego oraz Warszawskiego Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń stworzyło pakiet scenariuszy lekcyjnych przeznaczonych dla szkół podstawowych...

Polskie Imperium - OD KRZYŻAKÓW do POTOPU.

W związku z bliskością premiery strategicznej gry komputerowej "Polskie imperium" jej współtwórca Jacek Komuda, firma Cenega, Muzeum Narodowe w Warszawie oraz  Narodowe Centrum Kultury serdecznie...

Wystawa „Grunwald: Matejko i współcześni”

Obrazy i rysunki Jana Matejki (1838-1893) kształtowały wyobraźnię i świadomość historyczną kilku pokoleń Polaków. Wśród nich znaczące miejsce znalazło monumentalne płótno „Bitwa pod Grunwaldem”. W sześćsetlecie grunwaldzkiej...

Działalność NCK podczas Dni Grunwaldu

      Od 15 do 17 lipca na wzgórzu pomnikowym stał namiot Narodowego Centrum Kultury, licznie oblegany przez wszystkich zainteresowanych promocyjnymi egzemplarzami płyty DVD ze spotami grunwaldzkimi...

Koncert Armii podczas uroczystych obchodów dni Grunwaldu

zdjęcia: Grzegorz Żurek

Po bitwie - fotorportaż

zdjęcia: Grzegorz Żurek

Inscenizacja bitwy pod Grunwaldem

      17 lipca w sobotę na Polach Grunwaldzkich miała miejsce inscenizacja bitwy. Wzięło w niej udział ponad 2000 odtwórców historycznych, w tym 43 rycerzy z Republiki Litewskiej, prawie 300...

Apel Grunwaldzki przed rozpoczęciem inscenizacji

         W dzień rekonstrukcji walki upamiętniającej 600. bitwy pod Grunwaldem o godzinie 11.00 na Wzgórzu Pomnikowym odbył się uroczysty apel Grunwaldzki, który był jednym z punktów sobotnich obchodów 600. rocznicy zwycięskiej...

Gazeta Grunwaldzka z dnia 16 lipca 2010 r. - dodatek specjalny do Gazety Olsztyńskiej, wybrane artykuły dotyczące obchodów

Apel Prezydencki z udziałem głów państw Litwy, Rumunii i Mołdowy oraz Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego Bruno Plattera

      W czwartek 15 lipca o godzinie 14.00 rozpoczęły się na Polach Grunwaldzkich uroczystości z okazji 600. rocznicy bitwy pod Grunwaldem. Wzięli w nich udział m.in. prezydenci Litwy –  Dalia Grybauskaite, Mołdawii...

Prezydenci otworzyli wystawę na Wawelu w 600. rocznicę bitwy pod Grunwaldem.

Prezydenci Polski i Litwy otworzyli w środę na Wawelu wielką wystawę "Na znak świetnego zwycięstwa. W 600. rocznicę bitwy pod Grunwaldem". Ekspozycja jest głównym punktem obchodzonej w Krakowie...

„Bitwa pod Grunwaldem” – ilustrowana książka dla dzieci

        Wszechobecny w kulturze polskiej jubileusz wydał wiele owoców, w tym ilustrowaną książkę dla dzieci autorstwa Tomasza Diatłowickiego „Bitwa pod Grunwaldem” pod patronatem ministra Piotra Żuchowskiego – Przewodniczącego Komitetu...

Album komiksowy „Grunwald”

        Album komiksowy „Grunwald” powstał z okazji 600. rocznicy bitwy pod Grunwaldem w wyniku wspólnej pracy rysowników z Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy na Międzynarodowych Warsztatach Komiksowych „Grunwald 2010”. {{283}}

Koncert z okazji obchodów 600. rocznicy w Nowym Jorku.

        Z ogromną przyjemnością informujemy, iż doniosłość 600. rocznicy bitwy pod Grunwaldem dotarła również za ocean. Nasi rodacy zza wielkiej wody z okazji tej uroczystej rocznicy zorganizowali koncert muzyki...

Konferencja w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego

        6 lipca o godzinie 14.00 w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego odbyła się konferencja prasowa Sekretarza Stanu i Przewodniczącego Komitetu ds. Przygotowania Obchodów 600. Rocznicy Bitwy pod Grunwaldem...

„Grunwald. Walka 600-lecia” – płyta multimedialna

Z okazji obchodów 600. rocznicy bitwy pod Grunwaldem Narodowe Centrum Kultury opracowało multimedialną płytę DVD pt. „Grunwald. Walka 600-lecia”. Na płycie znalazły się następujące materiały: ...

"Grunwald – Walka 600-lecia". Historyczna, ilustrowana gra karciana

O tym, że 15 lipca 1410 r. pod Grunwaldem siły polsko-litewskie pokonały zakon krzyżacki, wiedzą wszyscy. Nieliczni jedynie będą mogli.... zmienić bieg historii! Z okazji 600. rocznicy...

„Polskie Imperium: od Krzyżaków do Potopu”

Narodowe Centrum Kultury objęło patronatem projekt wydania gry komputerowej „Polskie Imperium: od Krzyżaków do Potopu”. Gra opisuje wydarzenia z naszego dziedzictwa narodowego na przestrzeni lat 1350-1650. Nad wiernością...

Konferencja prasowa Muzeum Zamkowego w Malborku

       W dniu 15 czerwca 2010 r. w Arkadach Kubickiego w Warszawie odbyła się konferencja prasowa z okazji obchodów Roku Grunwaldzkiego na Zamku w Malborku. Konferencja dotyczyła trzech najważniejszych,...

Wywiad z ministrem Piotrem Żuchowskim

Zapraszamy Państwa do przeczytania najnowszego wywiadu z Sekretarzem Stanu MKiDN Piotrem Żuchowskim, Przewodniczącym Komitetu ds. Przygotowania Obchodów 600. Rocznicy Bitwy pod Grunwaldem. W wywiadzie, który ukaże się w...

"Jeszcze raz, jeszcze dziś"

W sobotę 15 maja, dwa miesiące przed rocznicą, Warszawa zainaugurowała obchody 600-lecia bitwy pod Grunwaldem wielką imprezą plenerową „Ku Grunwaldowi”, która miała miejsce na terenie warszawskiego Parku Praskiego...

Kon­cert Armii w Parku Pra­skim

Na­ro­do­we Cen­trum Kul­tu­ry za­pra­sza na otwar­ty kon­cert ze­spo­łu ARMIA, pod­czas któ­re­go usły­szeć bę­dzie można pre­mie­ro­we wy­ko­na­nie utwo­ru "Jesz­cze raz, jesz­cze dziś" stwo­rzo­ne­go przez To­ma­sza Bu­dzyń­skie­go...

Grunwald - Walka 600-lecia - Gra karciana na 600. rocznicę bitwy pod Grunwaldem

Gra karciana na 600. rocznicę bitwy pod...

Wizyta rządowej delegacji Republiki Litewskiej z okazji obchodów 600. rocznicy bitwy pod Grunwaldem

W dniach 15-16 marca 2010 r. miała miejsce w Polsce wizyta rządowej delegacji Republiki Litewskiej. Na zaproszenie Piotra Żuchowskiego, Sekretarza Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pełniącego...

„Bitwa pod Grunwaldem” Popiela i Rozwadowskiego w Wałbrzychu

Obraz Rozwadowskiego i Popiela o powierzchni pięćdziesięciu metrów kwadratowych dotarł już do wałbrzyskiego Zamku Książ. „Bitwę pod Grunwaldem” będzie można podziwiać do końca marca.W zamku Książ...

„Bitwa pod Grunwaldem” Popiela i Rozwadowskiego we Wrocławiu

Przez ostatnie cztery tygodnie w holu Muzeum Narodowego we Wrocławiu podziwiać można było  Obraz pt. „Bitwa pod Grunwaldem” namalowany przez Zygmunta Rozwadowskiego i Tadeusza Popiela. Wystawę, stanowiącą początek podróży...

Obraz pt. „Bitwa pod Grunwaldem” Tadeusza Popiela i Zygmunta Rozwadowskiego

Obraz pt. „Bitwa pod Grunwaldem” został namalowany przez Zygmunta Rozwadowskiego i Tadeusza Popiela dla uczczenia 500. rocznicy bitwy; pierwotnie miał być eksponowany na Zamku Królewskim na Wawelu. Obecnie...

Uroczysta inauguracja obchodów 600-lecia zwycięstwa wojsk jagiellońskich

14 stycznia 2010 r. niemałe zdziwienie wzbudzili wśród przechodniów warszawskiej Starówki jadący...

tip