Obchody na Litwie


15 lipca 2010 r. obchodzimy rocznicę jednej z najbardziej znanych bitew średniowiecznej Europy i jednego z najważniejszych zdarzeń w historii Litwy – bitwy pod Grunwaldem. 15 lipca 1410 r. zjednoczone wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego i Królestwa Polskiego zwyciężyły Zakon Krzyżacki, w ten sposób zatrzymując inwazję Zakonu na ziemie wschodniego wybrzeża Bałtyku. Właśnie ta bitwa (w języku litewskim zwana bitwą pod Žalgirisem, w języku niemieckim - Tannenberg) zostawiła ślad w pamięci historycznej wielu narodów. Obraz Grunwaldu i nie bez powodu kojarzonego z tym zwycięstwem Wielkiego Księcia Litewskiego Witolda wpłynął też na historyczną świadomość narodu litewskiego, stając się długotrwałym symbolem tożsamości narodowej. Pamięć o tej bitwie formowało polityczne samouświadomienie magnaterii Wielkiego Księstwa Litewskiego w XV – XVIII w. i działaczy narodowego odrodzenia w XIX - XX w.

Z okazji obchodów 600-lecia bitwy Rząd Republiki Litewskiej ogłosił program jubileuszowy. Celami programu są pielęgnacja pamięci o bitwie pod Grunwaldem, poszukiwanie nowych sposobów na podkreślenie sensu i znaczenia tego wydarzenia w społeczeństwie litewskim oraz rozważanie wspólnej przyszłości z innymi krajami regionu.

W programie przewiduje się organizowanie imprez, przedstawiających społeczeństwu i wspólnocie międzynarodowej historię Wielkiego Księstwa Litewskiego, dziedzictwo wojenne, tradycje dyplomacji, uwiecznienie pamięci o bitwie pod Grunwaldem oraz podkreślenie jego wagi w rozwoju państwowości Litwy.

Za koordynację tego programu jest odpowiedzialne Ministerstwo Obrony Kraju, w programie uczestniczą także Ministerstwo Kultury, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Ministerstwo Komunikacji, Bank Litewski, Poczta Litewska, Litewskie Muzeum Sztuki, Narodowe Radio i Telewizja, Uniwersytet Wileński, Kowieński Uniwersytet im. Witolda Wielkiego, Instytut Historii Litwy, Litewskie Stowarzyszenie Sportowe „Žalgiris“, Państwowy Departament Turystyki, samorządy miast, organizacje społeczne, i in.

Obchodząc jubileusz podkreślana jest współpraca polsko-litewska. Zwycięstwo Wielkiego Księstwa Litewskiego i Królestwa Polskiego, wspólna walka o wartości, o wolność sprzed 600 laty – to historyczne wydarzenie, które dotychczas jest aktualne we współczesnej Europie i świecie. Programy obchodów na Litwie i w Polsce są uzgadniane, koordynowany jest udział we wspólnych imprezach, obchodach państwowych, inscenizacji na polu walki, wspólnie są organizowane konferencje naukowe i wystawy.

Inscenizacja

Kulminacyjna impreza obchodów 600-lecia Bitwy pod Grunwaldem – inscenizacja na polu bitwy nieopodal Olsztyna, w Polsce, odbędzie się w dniach 14-18 lipca.

Inscenizacje Bitwy pod Grunwaldem w Polsce zaczęto organizować w 1998 roku. Przyciągają one około stu tysięcy widzów, uczestniczą w nich rycerze z całej Europy. Oddział rycerzy z Litwy w inscenizacji bitwy bierze udział od roku 2004, a od 2008 roku również żołnierze Kompanii Straży Honorowej, ubrani w zbroje rycerzy Wielkiego Księstwa Litewskiego z XIV w. W potyczce biją się rycerze z organizacji zrzeszającej entuzjastów historii Średniowiecza i walk rycerskich „Posłannicy średniowiecza“ („Viduramžių pasiuntiniai“). Dotychczas w rzekomej bitwie wojska do boju prowadził Mistrz Zakonu Krzyżackiego i król Polski Jagiełło, natomiast rola Witolda Wielkiego nie była należycie odtworzona.

W roku jubileuszowym przedstawiciele Litwy uczestniczą w przygotowaniach scenariusza jubileuszowej inscenizacji bitwy. Rola Witolda Wielkiego i wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego w historycznym zwycięstwie przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu jest dla nas najważniejsza. Będziemy uczestniczyć w inscenizowanej bitwie pod przewodnictwem Witolda Wielkiego, planujemy, że udział w bitwie wezmą dwa oddziały rycerskie (po 35 żołnierzy) pod Chorągwiami Słupów Gedymina i Pogoni.

Witold Wielki


Obchodząc 600-lecie bitwy pod Grunwaldem po raz pierwszy rolę Witolda Wielkiego w inscenizacji bitwy w Polsce zagra przedstawiciel Litwy.

Rola Witolda Wielkiego została powierzona 39-letniemu kapitanowi Wojska Litewskiego Donatasowi Mazurkevičiusowi. Odtwórca roli wielkiego przywódcy został wybrany spośród dwunastu żołnierzy i policjantów. Odbiór odbył się 19 lutego w maneżu Kompanii Konnej Drużyny Patroli Komisariatu Policji Okręgu Wileńskiego. Podczas selekcji pretendenci odpowiadali na pytania dotyczące osobowości Witolda Wielkiego, swojej motywacji, nauki języków obcych, umiejętności panowania nad słowem i tłumem, a później zademonstrowali umiejętność jazdy konnej. Witolda Wielkiego wybierała komisja, w której skład wchodzili przedstawiciele Ministerstwa Obrony Kraju, policji oraz osoby niezależne. Przewodniczącym był dr. Aleksiejus Luchtanas, docent Katedry Archeologii na Wydziale Historii Uniwersytetu Wileńskiego.

Członkowie komisji twierdzili, że na wybór odtwórcy roli Witolda podobieństwo zewnętrze do znanego przywódcy nie odegrało żadnej roli. Według opowiadania dr. A. Luchtanasa, w czasach bitwy pod Grunwaldem Witold miał około 60 lat, był niewysokiego wzrostu, drobnej budowy ciała, miał pół długie włosy, lecz nie miał brody. Wybranemu Witoldowi najprawdopodobniej też trzeba będzie odhodować dłuższe włosy.

„Odtwórca roli Witolda będzie najbardziej obserwowanym uczestnikiem, dlatego ważna jest jego żołnierska postawa, powinien umieć dawać rozkazy, nie bać się tłumu oraz ogromnego zainteresowania“ – reżyser Mindaugas Urbonavičius tłumaczył, jak powinien wyglądać Witold Wielki podczas inscenizacji bitwy pod Grunwaldem.

Kpt. D. Mazurkevičius mówił, że odegranie roli jednego z najważniejszych bohaterów w historii Litwy będzie dla niego wielkim zaszczytem. D. Mazurkevičius służy w wojsku już od prawie 20 lat, od końca 1991 roku, kiedy został żołnierzem-ochotnikiem w olickiej drużynie Ochotniczej Służby Ochrony Kraju. Obecnie oficer służy w Kowieńskim Batalionie Inżynierów im. Juozasa Vitkusa, gdzie pełni obowiązki kierownika Działu Public Relations.

D. Mazurkevičius przez całe życie interesował się historią, skończył studia historyczne na Kowieńskim Uniwersytecie im. Witolda Wielkiego. Oficer także studiował w Litewskiej Akademii Wojskowej im. Generała Jonasa Žemaitisa, obecnie zaocznie kontynuuje studia na kierunku magisterskim w Akademii. W swoim miejscu urodzenia – wsi Kyborty (Kybartai, rej. łoździejski) oficer założył muzeum historyczne południowej Litwy „Podwórze Jaćwingów”.

Prawą ręką Witolda, a, jeżeli nie będzie on mógł uczestniczyć w inscenizacji – dublerem, został 41-letni Algis Norvaišas, starszy patrolu Kompanii Konnej Drużyny Patroli Komisariatu Policji Okręgu Wileńskiego.

Witold Wielki ze swoją konną świtą poprowadzi na inscenizowane pole bitwy około 50 rycerzy, oddział przedstawicieli i sojuszników bractwa Zamku Trockiego „Posłannicy średniowiecza“.

Głównej chorągwi pułków litewskich, średniowiecznej Pogoni, bronić będą żołnierze Kompanii Straży Honorowej Armii Litewskiej, ubrani w mundury żołnierzy Wielkiego Księstwa Litewskiego z XIV w.

Zbroję Witoldowi Wielkiemu wykują płatnerze bractwa „Posłannicy średniowiecza“. Według przewodniczącego bractwa, waga takiej zbroi może sięgać 30 kilogramów. Siodło wierzchowca należącego do przywódcy zostanie wykonane według średniowiecznej konstrukcji, ozdobione ornamentami z wykutego mosiądzu. Witold Wielki, który weźmie udział w inscenizacji bitwy pod Grunwaldem, po raz pierwszy publicznie zareprezentuje się podczas Święta Wojska i Społeczeństwa 15 maja w parku Zakręt w Wilnie.


Oficer wojska litewskiego kapitan Donatas Mazurkevičius. Autor zdjęcia G. Maksimovicz

Święto wojska i społeczeństwa



5 maja w Wilnie, w parku Zakręt (lit. Vingio parkas) odbędzie się święto wojska i społeczeństwa z okazji jubileuszu bitwy pod Grunwaldem.

To święto da możliwość na żywo zobaczyć współczesne wojsko, żołnierzy, broń i technikę wojskową, zostać członkiem operacji wojskowych, a także przenieść się w przeszłość historyczną.

Podczas święta w roku 2010 podróż historyczna pozwoli uczestnikom przenieść się w czasy bitwy pod Grunwaldem – można będzie zobaczyć, jak konny oddział żołnierzy litewskich przygotuje się do podróży na pole bitwy oraz walkę, zaplanowane są też inne występy z okazji bitwy pod Grunwaldem.

Tradycja święta wojska i społeczeństwa powstała w okresie międzywojennym. Obecnie święta odbywają się każdego roku, w trzeci weekend maja. Oficjalnie te święto jest nazywane Dniem Poszanowania Partyzantów, Jedności Wojska i Społeczeństwa.

Monety kolekcjonerskie (okolicznościowe) z okazji 600-lecia bitwy pod Grunwaldem






W drugim kwartale 2010 roku Bank Litewski ma zamiar wprowadzić do obiegu 3 monety kolekcjonerskie (okolicznościowe) z okazji 600-lecia bitwy pod Grunwaldem:

  • moneta złota kolekcjonerska (okolicznościowa) o wartości 500 Lt (średnica - 33,00 mm; masa - 31,10 g; powierzchnia monety - lustrzana, relief matowy (proof); nakład - 5 000 monet);
    monetos grafinis projektas

  • moneta srebrna kolekcjonerska (okolicznościowa) o wartości 50 Lt (średnica - 38,61 mm; masa - 28,28 g; powierzchnia monety - lustrzana, relief matowy (proof); nakład - 10 000 monet);
    monetos grafinis projektas

  • obiegowa moneta kolekcjonerska (okolicznościowa)
    (metal – stop miedzi i niklu (Cu/Ni); średnica - 22,30 mm, masa - 6,25 g; nakład - 1,0 mln. monet).
    monetos grafinis projektas

Autorem projektu graficznego monet jest Rytas Jonas Belevičius. Standardy monet, data wprowadzenia do obiegu oraz inna aktualna informacja zostanie opublikowana na stronie internetowej Banku Litewskiego www.lb.lt.

Z planami wydawania monet kolekcjonerskich (obiegowych) Litewskiego Banku można się zapoznać na stronie internetowej Banku Litewskiego http://www.lb.lt/lt/banknotai/proginiai.html.

Jubileuszowy znaczek pocztowy

Spółka „Lietuvos paštas” (Poczta Litewska) 3 lipca do obiegu wprowadzi znaczek pocztowy „600 lat bitwie pod Grunwaldem”. Razem ze znaczkiem pocztowym zostanie wydana koperta pierwszego dnia obiegu i pamiątkowy papier. Więcej informacji o tym znaczku pocztowym można będzie znaleźć na stronie internetowej Poczty Litewskiej www.post.lt w dziale „Najnowsze znaczki pocztowe” w końcu czerwca.

Międzynarodowa konferencja naukowa

„Žalgiris-Grunwald-Tannenberg 1410: wojna i pokój w późnym Średniowieczu“

Z okazji 600-lecia bitwy pod Grunwaldem Uniwersytet Wileński i Instytut Historii Litwy organizują konferencję międzynarodową, na którym zostanie omówiona owa średniowieczna bitwa oraz jej kontekst historyczny. Zadaniem referentów jest zaczynając od konkretnej problematyki grunwaldzkiej przedstawić szerszą panoramę polityczną od wojny do pokoju w owych czasach. Podstawowymi kwestiami poruszanymi na konferencji będzie region Europy Środkowo Wschodniej na przełomie XIV i XV wieków, tendencje polityki międzynarodowej, zmiana wojskowości w późnym Średniowieczu, formy nawiązywania i podtrzymywania stosunków pokojowych oraz bitwa pod Grunwaldem i pamięć o niej.

Jeszcze przez współczesnych nazywany „wielką bitwą”, Grunwald stał się ważną częścią pamięci historycznej różnych narodów. Zwłaszcza w regionie Europy Środkowej i Wschodniej bitwa po dziś dzień cieszy się wielkim zainteresowaniem. Na wyobrażenie bitwy od dawna wpływały założenia ideologiczne, wojna między Zakonem Krzyżackim a Polską i Litwą była przedstawiana jako nieuniknione starcie „odwiecznych wrogów”, nikt natomiast nie próbował głębiej wyjaśniać zawiłości ówczesnej sytuacji politycznej oraz kompleksowości dyplomacji i stosunków międzynarodowych. Nowe spojrzenie na Grunwald i z nim powiązanych zdarzeń pozwoliłoby nie tylko bardziej zróżnicowanie zrozumieć znaczenie bitwy i zakres konsekwencji, ale też pomogłoby nadać nowy sens temu miejscu pamięci w zbiorowej świadomości. Ta więź z teraźniejszością jest niezwykle ważna, ponieważ w kontekście tej bitwy już wtedy powstało wiele kategorii aktualnych dotychczas, jak na przykład pojęcie sprawiedliwej wojny, międzynarodowy proces pośrednictwa, pokojowa komunikacja w okresie wojny.

Międzynarodowa wystawa w Wilnie

3 listopada 2010 r. w Wilnie zostanie otwarta międzynarodowa wystawa, poświęcona jubileuszowi 600-lecia Bitwy pod Grunwaldem. Ta wystawa nie tylko przedstawi ważne wydarzenie historycznego rozwoju Europy i odnowi spojrzenie na starą historię Litwy, ale będzie też kształtować pamięć historyczną społeczeństwa, uczyć i wychowywać młodzież, pielęgnować postawę obywatelską i patriotyzm.

Jeden z najważniejszych celów wystawy – spojrzeć na tradycję zachowywania pamięci o bitwie pod Grunwaldem na Litwie, w Polsce, Rzeczpospolitej Obojga Narodów, w czasach ucisku i odrodzenia państw niepodległych, tj. od XV do końca XX wieku.

Najważniejszym akcentem wystawy jest monumentalny obraz-panorama „Bitwa pod Grunwaldem“ autorstwa polskich malarzy Zygmunta Rozwadowskiego i Tadeusza Popiela, namalowany w 1910 roku z okazji 500-lecia Bitwy pod Grunwaldem. Chociaż obraz był przeznaczony dla Krakowa, dzisiaj jest przechowywany we Lwowie.

Oprócz obrazu na wystawie będą eksponowane kopie zdobytych podczas bitwy pod Grunwaldem chorągwi, inne relikwie wojenne, eksponaty z XV-XX wieków (pomniki i modele, wydruki, broń, zbroje, materiały ikonograficzne, i in.), świadczące o żywym wspomnieniu bitwy pod Grunwaldem w świadomości i twórczości wielu narodów. Na Litwie ta pamięć była najbardziej żywa w środowisku Katedry Wileńskiej, gdzie zdobywcze flagi krzyżackie były złożone aż do początku XVI w., kiedy spłonęły, oraz była przede wszystkim powiązana z osobą Wielkiego Księcia Litewskiego Witolda, któremu w katedrze został stworzony pomnik, odtworzony w środku XIX w.

Jednym z najciekawszych i najbardziej aktualnych akcentów wystawy jest list nieznanego dowódcy wojskowego Zakonu Krzyżackiego Wielkiemu Mistrzowi Zakonu, napisany w latach 1411-1413, znaleziony przez prof. Svena Ekdahla, w którym wyjaśnione jest, że Litwini podczas „Wielkiej Bitwy“ nie uciekali, ale po prostu zorganizowali mylący manewr, który rozbił szyk rycerzy i przesądził o losie bitwy na korzyść wojsk Litwy i Polski oraz pozwolił zniszczyć wojsko Zakonu Niemieckiego.

Wystawa będzie otwarta do końca marca 2011 r.
Muzeum wojny im. Witolda Wielkiego, Kowno
(ul. K. Donelaičio 64): 


Wystawa

Zbliżając się do rocznicy 600-lecia najważniejszej bitwy w historii Litwy - bitwy pod Grunwaldem, Muzeum wojny im. Witolda Wielkiego przygotowuje wystawę. Zwiedzający będą mogli zapoznać się z bronią XIV-XV wieków: mieczami, toporami, grotami włóczni i strzał, przykładami kamiennych pocisków oraz pierwszych w Europie broni palnych – bombard i falkonetów z których wówczas strzelano. Prawie wszystkie eksponaty są oryginalne, znalezione podczas badań archeologicznych. Pokazują one, że w owych czasach broń Litwinów niewiele różniła się od broni sąsiadów i dzięki temu łamią stereotyp, że Litwini na bitwę pod Grunwaldem szli ubrani w skóry i uzbrojeni w drewniane maczugi.

Oprócz broni, po raz pierwszy zostaną przedstawione wszystkie szkice panoramy Grunwaldu (6 obrazów, długość ogólna wynosi prawie 10 metrów). Na początku ubiegłego wieku namalowali je ojciec i syn Jan i Tadeusz Styka, a w czwartym dziesięcioleciu nabyło Muzeum Wojny im. Witolda Wielkiego.

Przewiduje się, że wystawa zostanie przygotowana na początku kwietnia w Muzeum Wojny im. Witolda Wielkiego. Na początku czerwca wystawa będzie przeniesiona do Sejmu Republiki Litewskiej, a w dzień Bitwy pod Grunwaldem (15 lipca) powróci do muzeum. W końcu na początku września wystawa wyruszy do Trok, gdzie można ją będzie zobaczyć w Zamku na wyspie w Trokach.

Ekspozycja Kaplicy Witolda



20 listopada 2009 r. została otworzona odrestaurowana ekspozycja Kaplicy Witolda w Muzeum Wojny im. Witolda Wielkiego. Przygotowując wystawę starano się odtworzyć duch 4-ego dziesięciolecia XX wieku. Większość wystawionych w Kaplicy Witolda eksponatów były tam i przed 70-cioma laty. Centralne miejsce w Kaplicy zajmuje rzeźba Witolda, którą na zlecenie muzeum jeszcze w 1943 r. stworzył jeden z najbardziej znanych rzeźbiarzy litewskich Vincas Grybas. W najważniejszej sali muzeum wystawione są portrety władców litewskich, namalowane przez znanych litewskich malarzy z okresu międzywojnia (J. Mackewičiusa, P. Kalpokasa, V. Didżiokasa, J. Janulisa, J. Wienożinskasa i innych). Galeria władców, składająca się z 30 portretów, zaczyna się od portretu Króla Litwy Mendoga i kończy się ostatnim Królem Polski i Wielkim Księciem Litewskim Stanisławem Augustem Poniatowskim. Obok portretów władców wiszą obrazy, przedstawiające najważniejsze bitwy, które toczyły się przed i podczas panowania Witolda („Bitwa pod Saule”, 1236 r., art. A. Kruka, „Bitwa nad jeziorem Durbe”, 1260 r., art. I. Rudolfas (kopia obrazu J. Matejki). Swoje miejsce tu również znalazł jeden z najcenniejszych utworów malarskich przechowywanych w Muzeum Wojska im. Witolda Wielkiego – obraz malarza J. Styki „Przysięga Witolda”, wykorzystywane przez wojsko Wielkiego Księstwa Litewskiego w końcu XVI - początku XVII wieku artystycznie oprawione armaty, komplety pancerzy z XV-XVI w.

Lekcja edukacyjna


Muzeum Wojny im. Witolda Wielkiego organizuje lekcję edukacyjną pt. „Poczuj duch Bitwy pod Grunwaldem”. Zakręć kołem czasu do tyłu i powróć do sławnych czasów Wielkiego Księstwa Litewskiego! Walczcie w prawdziwej bitwie pod Grunwaldem!  Myślicie, że to niemożliwe? Wszystko jest możliwe – wystarczy zgromadzić wielką armię i przybyć do Muzeum wojny im. Witolda Wielkiego. Nie zapomnijcie o dobrym nastroju, żelaznej dyscyplinie i najważniejszych faktach bitwy pod Grunwaldem. Ubierzemy, uzbroimy, doradzimy Wam oraz odprowadzimy na pole bitwy.
Program przeznaczony jest dla klas VI-XII.

Międzynarodowe zawody klubów sportowych w Szawlach


Stowarzyszenie sportowe „Žalgiris“ już od kilku dziesięcioleci popularyzuje drogą Litwie nazwę Grunwald. W czasach radzieckich uczestnicząc w zawodach w ZSRR i poza granicami Związku kluby sportowe „Žalgiris“ ogłaszały światu te imię.
W roku 1990 z okazji 580-lecia bitwy pod Grunwaldem zaczęto organizować litewskie igrzyska sportowe „Žalgiris“, które stały się tradycyjne i odbywają się co roku – od igrzysk w klubach sportowych, rejonach, miastach po finał, który odbywa się 15 lipca, w dzień bitwy pod Grunwaldem.
W roku 2010 Litewskie stowarzyszenie sportowe swoje imprezy poświęca 600-leciu bitwy pod Grunwaldem. W styczniu odbywały się zawody sportowe w wędkarstwie podlodowym, warcabach, narciarstwie, 6-7 lutego – zawody sportowe w narciarstwie górskim w Ignalinie.

Organizowane przez stowarzyszenie międzynarodowe zawody sportowe odbywają się w następujących etapach:
I etap – w klubach sportowych (styczeń-luty);
II etap – w miastach i rejonach (luty-marzec);
III etap – zawody w strefach (kwiecień-maj);
IV etap – zawody finałowe:
w roku 2010 zawody finałowe w dniach 13-19 lipca odbędą się w Szawlach

W programie zawodów:
Koszykówka, siatkówka, piłka nożna, piłka ręczna, siatkówka plażowa, szachy, tenis stołowy, tenis. Strona internetowa stowarzyszenia - http://www.lsdzalgiris.lt/.

Zaktualizowana informacja o programie obchodów 600-lecia bitwy pod Grunwaldem – na stronie http://www.kam.lt/lt/zalgirio_musiui_600.html  

Aktualności

Lista aktualności związanych z obchodami 600. rocznicy Bitwy pod Grunwaldem.

Uroczystości Centralne

Oficjalne uroczystości obchodów 600. rocznicy bitwy pod Grunwaldem z udziałem najwyższych władz państwowych i gości zagranicznych odbędą się 15 lipca 2010 roku na Polach Grunwaldzkich. Patronat nad tym...

Materiały do pobrania

Materiały do pobrania związanych z obchodami 600. Rocznicy Bitwy pod Grunwaldem.

Kontakt

tel. (22) 21 00 175 mail grunwald600@nck.pl

PARTNERZY

tip